1. günlük yaşamdaki aktiviteleri izleme olanağı vermelisiniz, yemek pişirme, tamirat yapma gibi. Aynı zamanda onunla karşılıklı konuşarak, sorularına açıklamalarda bulunmalısınız
2. Yaşı ilerledikçe onunla daha fazla kelime içeren cümleler kurarak konuşmalısınız.Nesneleri, kıyafetleri renk, biçim , mekan -konum ifadelendirmeleri ile nitelemelisiniz
3. İsteklerini cümleler kurarak ifade etmesi içi destekleyiniz. Su - Baba su verir misin lütfen? gibi
4. Dergi, gazete resimleri ile ilgili sohbetler
5. Kelime oyunları: yüz, yat vb.
6. Tekerleme, şarkılar birlikte söyleyin
7. Çocukla konuşurken bağlamına uygun Neden, niçin, ne zaman, nerede, nasıl, kim, kime vb sorular sorun ve cevap vermesi için teşvik edin.
8. Çocukla konuşurken bir durum ve çözümü arasındaki bağlantıyı görmesini sağlayın; Karnım acıktı ne yapabiliriz gibi
9. Çocuğu görmediği farklı yerlere götürün yeni kavramları tanıtın, gezilen yer hakkında sohbet edin; terzi, postane, kütüphane, vapur yolculuğu gibi
10. Çocuğun yaptığı dil hatalarını müdahale ederek düzeltmek yerine, doğru içimi duymasını sağlayarak tekrar etmelidir. Çocuk yetişkini örnek alarak ve taklit etmeye çalışarak zamanla doğru ifade biçimi bulur. Çocuğun hatasını doğrudan düzeltmek hem cesaretini kırar hem de hatanın pekişmesine neden olabilir.
11. Hikaye ve öyküler bol bol okunmalıdır ancak çocuğun yaşı dikkate alınarak bu kitapların dikkatini verebileceğinden uzun olmamasına ayrıcada cümlelerin Türkçe dil bilgisi kurallarına uygun olmasına dikkat edilmelidir.

2- ÇOCUK GELİŞİMİ - MOTOR GELİŞİM
Motor gelişim hareket ile ilgili gelişim anlamına gelir.Çocuklarda kaba motor ve ince motor gelişim olarak ikiye ayrılarak izlenir.Kaba motor ; atlama, yürüme, zıplama, tırmanma için gerekli olan vücudun büyük kaslarındaki gelişim, koordinasyon ve bu etkinlikler için gerekli olan vücut dengesini içerir.
İnce motor ise kalem tutma, objeleri kavramak, sıkmak  gibi el-parmakları kullanabilme becerileri ile el-göz koordinasyonunu kapsar.
Çocuklar motor gelişim ile ilgili becerilerin tümünü ilkokula başlamadan kazanır. Bu alandaki gelişim altı yaşından sonra iyice yavaşlayıp azalmaktadır.
Bu yaştan sonraki yıllarda gösterilen çabalar ancak ilk yaşlarda kazanılan bu becerileri geliştirmeye yardımcı olacaktır.
Özetle motor gelişim özellikle ilk yıllarda kemik ve kas gelişimine ve sinir sisteminin gelişip olgunlaşmasına bağlıdır.
Unutulmaması gereken çocuğun genel gelişimini sadece doğuştan getirdiği biyolojik yapının belirlemediği ona sağlanan öğrenme, eğitim olanakları, çevrenin etkilerinin de önem kazandığıdır.Çocuğun çevresi, motor gelişimine yardımcı olacak nitelik ve çeşitte uyarıcılarla donatılmalıdır.

Yaşları göz önüne alınarak çocukların motor gelişimlerini desteklemek için;

1. Belli uzaklıktaki nesneye koşarak gitme sonra tekrar başlama noktasına koşarak dönmeyi bir oyun, yarış haline getirebilirsiniz.
2. Yere konulan belli uzunluktaki nesneler üzerinden atlamasını gösterebilirsiniz. Değişik boyutlardaki objelerin altından sürünerek geçmesi için model olabilirsiniz.
3. Farklı boyutlardaki topları havaya atarak tutmasını ve / veya kendisinin havaya atıp tutmasını sağlayabilirsiniz.
4. Kalemlerle karalamalar, çizimler yapması zamanla sizin model yaptığınız saire, yatay ve dik çizgileri, çarpı işaretini tekrarlaması için teşvik edebilirsiniz.
5. Küplerle veya evdeki uygun objelerle kule yapabilirsiniz.
6. Ayakkabı bağına farklı renklerde düğmeler boncuklar geçirerek birlikte eğlenebilirsiz.
7. Bu tak oyuncakları, küplerle oyunlar, bebek kıyafetlerini giydirip, soyundurma parmak becerilerini geliştirebilir.

4 YAŞ ta tek ayakla zıplayarak, ip çizgi üzerinde yürüyerek hazırladığız oyunlar onun gelişimini destekleyecektir.

1. Adımlayarak yürümelidir.(aralık2-3cm)
2. İnsan resmi çizmesini teşvik edin, kare, daire, artı şekillerini kopya etmesini sağlayın.
3. Oyun hamuru, kil ya da çamur gibi malzemelerle oynamasını, çeşitli nesneler üretmesi için model olun.
4. Parmak boyama yapma,kesme-yapıştırma ve kalın fırça faaliyetlerinde bulunması için destekleyin.
5. Kıyafetlerini kendi giyip-çıkarması için mutlaka teşvik edin.
6. Yemek kaşıkları ile oyunlar düzenleyin.

5 YAŞ çocuklarını makas ile faaliyetler için yönlendirin. Dergi, gazete…

1. İp üzerinden geri geri yürüme, ayak değiştirerek zıplama, geriye adımlayarak yürüme için oyunlar hazırlayın
2. Tırmanma için uygun ağaç dalları ve / veya demir park donanımlarında teşvik edin.
3. Bıçak kullanımını teşvik edin.
4. Çocuğun farklı şekilleri, harfleri çizerken izlemesi ve taklit etmesini sağlayın.
5. Kum, çamur ile oyunlarını arttırın.
6. Kıyafetlerini ve ayakkabılarını mutlaka kendisinin giyip-çıkarmasını sağlayın.

6 YAŞ çocuklarını ip atlama için teşvik edin.

1. Belli yüksekliklerden atlayarak geçmesini oyun şekline sokun.
2. Ayakkabı bağcıkları, kıyafet düğme-ilikleri için yardımcı olun, işlerini kendileri görsün.
3. İğne-iplik ve kumaş parçaları verin.
4. Kağıt etkinliklerini kalem-makas çalışmalarını mutlaka çoğaltın.
5. Yemeklerde kaşık, çatal-bıçak kullanımı için teşvik edin.

3- ÇOCUK GELİŞİMİ - BİLİŞSEL GELİŞİM
Biliş dünyayı anlamayı, öğrenmeyi içeren zihinsel faaliyetler anlamına gelmektedir. Algılama, bellek, yargılama, düşünme ve kavrama gibi süreçleri kapsamaktadır. Bilişsel gelişim bireyin gördüğü, dokunduğu, tattığı ve duyduğu şeyler hakkında düşünmesini ifade eder. Bu düşüncenin içerdiği konular ise; etki-tepki ilişkisini, nesneler arasındaki benzerlik ve farklılığı anlamak, objeleri kategorize edebilmek, mantık yürüterek cevap bulabilmeyi kapsar.

Psikolog ve filozof Jean Piaget’e göre bilişsel süreçler çocuğun dünyayı anlamasını sağlar. Ona göre bilişsel gelişim birbiriyle ilişkili dört faktörden etkilenir:

1-Olgunlaşma: fiziksel olarak olgunlaşma, özellikle merkezi sinir sisteminin olgunlaşması
2-Tecrübe: yakalama, hareket etme, somut objeler hakkında düşünme ve onlarla ilgili süreçler doğrultusunda düşünme
3-Sosyal etkileşim: Oynama, konuşma ve diğer insanlarla özellikle çocuklarla iş yapma
4-Dengeleme: olgunlaşma, tecrübe ve sosyalleşme süreçlerini bir araya getirerek zihinsel yapıyı inşa ve yeniden inşa etme

Yani Piaget zekanın gelişiminde olgunlaşmanın rolünü kabul eder ancak bunun yeterli olmadığını, çocuk ve çevresi arasındaki alışverişin önemini vurgular.

2-7 yaş arası İşlem öncesi dediğimiz dönemde çocuk sembolik  düşünme yeteneğine sahiptir. Nesne ve düşüncelerin sembolü olan dil gelişmiştir. 2-4 yaş arasında kavram öncesi dönemde hayali oyun ve taklitlerin yer aldığı sembolik faaliyetler görülmektedir. Hayali oyunların çocuğun gelişmesinde önemli payı vardır. Bu oyunlar karşılaşacakları gerçeklerdeki beklentilerle başa çıkmayı öğretir.Bulduğu çözümler gerçek hayatta bir problemle karşılaştığında çocuğun strese girmesini önler.Ben merkezci düşünce dikkat çeker.Başkalarının duygu ve düşüncelerini, gereksinimlerini fark etme konusunda yetersizdir. Paylaşma duygusu da tam gelişmemiştir. Animistik düşünce görülür; bazı nesnelere canlılık atfederler.Nesneleri duyusal özelliklerine göre sınıflandırabilirler.

4-7 yaş arasında mantıksal düşünme işlemi gelişmemiştir, olayları sezgilerine dayanarak açıklar, neden gösterirler.Nesnelerin görüntüsü altında kalırlar-korunum ilkesi, bardak deneyi- Basit düzeyde akıl yürütebilmeye ulaşırlar. Sınırlı yaşam deneyimleri nedeniyle bu dönemde çocuklarda kalıp yargılar görülür; örneğin subayların, polislerin hepsinin erkek olduğunu düşünmeleri gibi. -motosiklet kullanımı-
Çocukta bu dönemin sonunda mekan, yer idrakı ve oryantasyonun yetişkininki kadar gelişir. Örneğin; çocuk değişik uzaklıktaki bir insanı, bildiği bir nesneyi gerçek boyutlarına uygun ölçüde algılar.

2-7 yaş arası bu işlem öncesi dönemde - çocuğa zengin uyarıcı çevre sunulmalıdır.
- Çevrelerine etkin katılımları sağlanmalıdır; market alışverişi, orman, park, hayvanat bahçesi gezisi gibi.
- Araştırıp keşfetmesini ve düşünmesini geliştirecek malzemeler sunulmalıdır; kum, çamur, yap-boz, oyun hamuru, bloklar gibi
- Çocuğun yanlışları aşırı vurgulanmamalı, eleştirilmemelidir.
Planlama ve örgütleme yapabilmesi sağlanmalıdır; doğum günü partisi, ev düzenlemesi gibi
- Çocuğa öğretilecek bilgiler somut olmalıdır. Ayrıca oyun yolu öğretilenler(sayılar, aylar, mevsimler, günler vb.) daha kalıcı olmakta unutulmamaktadır.

3 yaş için öneriler
-* Doğrudan bilgi öğretmeye ezberletmeye çalışmamalıdır
- Diğer çocuklarla bir arada olması için ortam hazırlanmalıdır.
- Basit resimli kitaplardaki olayları anlatması için desteklenmelidir.
-Seçim yapmasına olanak tanınmalıdır.
- üst üste ve iç içe geçirilebilen malzemelerle oynamaları sağlanmalıdır
- Sorduğu sorulara basit, anlaşılır ve konuyla ilgili cevaplar verilmelidir.

4 yaş çocuklarının zihinsel gelişimini destekleyici öneriler ise;
- Merakı körüklenmeli, bir şeyler öğrenmesi için zorlanmamalıdır
- Bol bol kitap okunmalıdır
- çevrede gördüğünüz işittiğiniz şeylerle ilgili sohbetler ediniz.
- Tiyatro, sinema, konser, müze, maç ve yürüyüş gibi etkinliklere sizinle ve yaşıtlarıyla katılımı için ortam hazırlayınız.
Zıtlıklarla ilgili oyunlar oynayınız: Deve cüce, uzun-kısa, Tatlı-ekşi, gibi

5 yaş için destekleyici öneriler
-Çocuğun algısı daha da gelişmiştir. Gündelik yaşamda Akılda tutma ile ilgili gereklilikleri yerine getirebilir.Nesneleri farklı özelliklerine göre sınıflandırabilir.
- Makasla düzgün hatlı kesimler için destekleyin.
- Açıklamalarınızı mutlaka nedenleriyle yapmalısınız:
örneğin; bıçak, yaralama vb.
- Oyuncakları gruplama için model olun. Renk,büyüklük,şekil
- Kelimeleri tanımlama oyun oynayın; elma nedir, ayakkabı nedir gibi
- Nesneler, oyuncaklar, insanlar arasında farklılık ve benzerliklerle ilgili oyunlar oluşturun; örneğin; çoğu insan ayakkabı giyer ama bazıları topuklu bazıları düz,bot gibi. Herkesin derisi var ama bazıları siyah bazıları beyaz bazıları sarı gibi

6 yaş için öneriler;
- Sayma oyunları oynayın
- Resimleri kesin tekrar bir araya getirin
- sıralama oyunları yapın; aynı oyuncak veya resimden en az üç boy
- Aynı sesle başlayan kelime bulma oyunu oynayın. Kelime başındaki sese dikkatini çekere model olun.Örnek A ile başlayanlar arı, ayı vb.
- Çevredeki nesneleri , insanları ele alarak az-çok, ağır-hafif, gibi kavramlar kullanarak düşünce oyunları oynayın
- bol bol hikaye okuyun, sorular sorarak düşünmesini sağlayın, hikayeyi tekrar anlattırarak hafızasını geliştirim
- Boş kağıda yazdığınız harfi gazete ve dergilerdeki yazılardan ayırt etmesini sağlayarak harfe olan duyarlılığını arttırın
- Nesneleri gruplandırın; uçan hayvanlar, karada giden taşıtlar bunları sessiz sinema ile anlatın birbirinize

4- ÇOCUK GELİŞİMİ - KİŞİSEL SOSYAL DUYGUSAL GELİŞİM
KİŞİSEL GELİŞİM; çocuğun kendi kendine giyinme, soyunma, yemek yeme, tuvalete gitme, tuvalet temizliği yapma, yıkanma gibi öz bakım becerilerini kapsamaktadır.
SOSYAL GELİŞİM; bireyin, çocuğun grup yaşantısının getirdiği zorluklara karşı duyarlılık geliştirmesi, kendi grubu, kültürü içinde yaşayanlar gibi davranmayı öğrenmesidir.Çocuğun yaşına uygun olarak sorumluluklarını yerine getirme, yaşıtlarıyla ve diğer insanlarla ilişki kurabilmeyi, aile ve toplumun kurallarına, örf ve adetlerine uygun davranmayı içerir.
DUYGUSAL GELİŞİM ise çocuğun kişisel ve çevresel etkenlerin etkisiyle gösterdiği mutluluk, haz vb. ya da sıkıntı, korku vb. durumların görülmesi ve yaşanması sürecidir.

Kişisel, sosyal ve duygusal gelişim hem birbirleriyle hem de diğer gelişim alanlarıyla yakından ilişkilidir.Bunlar hem kalıtımsal etkenlerin hem de çevresel etkenlerin etkisiyle şekillenmektedir.
Örneğin iç salgı bezlerinin gelişimi duygusal davranışların olgunlaşmasında önemli rol oynamaktadır. Zihinsel gelişimdeki gerilik kişisel, sosyal duygusal gelişimi olumsuz yönde etkiler.

Genel öneriler;

1. Aşırı sınırlar koymayın, tercih hakkını ona bırakın
2. Başarılarını övün, ödüllendirin
3. İsteklerinizi kibarca söyleyin, model olun
4. İsteklerinizi ifade ederken kararlı, ciddi ve sakin olun
5. Kaygı ve korkuları konusunda eleştirmeyin, bu konularla ilgili konuşması, sorması için cesaretlendirin.
6. Huzurlu bir aile ortamı yaratın, aksi durumda çocuk güvensiz, tedirgin ve karasız olur.
7. Diğer yetişkinlerle ve çocuklarla bir arada olmasını sağlayın
8. Öğrenme merakını destekleyin, susturmaya çalışarak, tersleyerek merakını köreltmeyin
9. Demokratik bir ortam sağlayın
10. Her çocuğun farklı bir kişiliği olduğunu kabullenin.Aktif çocuklar için enerjilerini harcayabilecekleri oyun ve faaliyetler sağlayın, açık seçik mantıklı kurallar koymak ve tutarlı olarak uygulamak gerekir. Çekingen çocuğu ise zorlamak, küçük düşürmek çocuğun kendisini güvensiz hissetmesine neden olacağı için kendi hızında ilerlemesi içn olanak veren bir tutum izleyin.
11. Kişisel ihtiyaçlarını kendisinin karşılamasını destekleyin
12. Ev işlerine yardım etmesi için teşvik edin.
13. Paylaşma, işbirliği, yardımseverlik davranışlarını övün, ödüllendirin.
14. Diğer çocuklarla kıyaslamayın
15. Sorumluluk verin
16. Hayali oyunlar oynamasını engellemeyin. Bu oyunlar onların sevgi, öfke, korku gibi duyguları tanımasını ve birarada yaşamayı öğrenmesini sağlar.
17. Çocuğu ilgi ve yeteneğine göre bazı etkinliklere gönderin. Resim, yüzme vb. Özgüveni gelişir, sosyal becerileri artar

Duygularını ifade etmesine ortam hazırlayın, duygularına saygı göstererek kendini iyi hissetmesine yardımcı olun.